PAGPILIT AT MALAYANG NAIS

     Ilan sa mga tao ang nakahanap ng suliranin tungkol sa

paniniwala ng Shi‟a dahil sa sila ay hindi naniniwala alinma‟y sa

pagpilit o malayang nais ngunit sila ay gumamit ng interpretasyon

sa pagitan at pinabulaanan nila ang kaisipan ng Ash‟arite tungkol

sa pagpipilit.

ANG KASAGUTAN

     Ang Ash‟arites na nagmula sa mga Sunnis, ay naniniwala sa

pagpipilit at ang Mu‟tazilites, na mula din sa Sunni, ay naniniwala

sa malayang nais. Ang mga Shias, na sumusunod sa kanilang mga

Imams (a), ay gumamit ng nasa gitna, sa pagitan ng dalawang

sitwasyong nabanggit. Una sa lahat, subukan muna natin

pabulaanan ang pagpilit at malayang nais sa pamamagitan ng

pagdulog sa mga talata ng Koran, pagkatapos ating susuriin yaong

mga tradisyon na nagmula sa ating mga Imams (s), itanggi ang

dalawang iyon at itatag ang nasa tagapamagitang posisyon sa 

pagitan ng dalawang iyon. 12

MGA TALATA NG KORAN NA TUMANGGI SA PAGPILIT

Ang Unang Uri:

     Mga talata na inialay ang mabuti at masamang mga gawain sa

mga tao mismo, tulad sa mga sumusunod na mga kabanatang ito;

a l-Isra‟ 15, Yunus 108, at az-Zumar  41: 

   Kaya sinumang sumunod sa patnubay ay sumusunod para sa

kapakanan ng kanyang sariling kaluluwa; at sinumang nalihis

ng landas sa kapinsalaan lamang nito.

   Sabihin: Kung ako‟y nagkasala, ako ay nagkasala laban sa

aking sariling kaluluwa lamang.

   

     May maraming bilang ng mga talata nagsasaad ng kahalintulad

ng ganoong ugat.

Ang Ikalawang Uri: 

     May mga talata na pinanghawakan ang Banal na Pook ng

pagka-Panginoon (i.e. bilang taga-Sustento at taga-Patnubay) ay

mas mataas kaysa sa di-makatarungan. Tulad ng halimbawa nang

sabihin ng Allah, “Tunay, si Allah ay hindi gumagawa ng

masama kanino man kahit na katiting.”   (4:40). Mayroon pang

apatnapung gayong mga talata.

Ang Ikatlong Uri:

     May ilang mga talata nagpamalas na sinusubukan ng Allah ang

Kanyang mga alipin kung pipiliin ba nila ang pananampalataya at

pagiging masunurin o pipiliin ba nila  ang walang paniniwalaan at

pagiging suwail. Ang sabi ng Allah, “Na lumikha ng kamatayan

at buhay upang kayo ay masubok Niya – kung sino sa inyo ang

may pinakamabuting gawa.”    (67: 2)13

     Mayroong halos animnapu‟t-pitong mga talata na may ganitong

kahulugan.

Ang Ikaapat na Uri:

      May ilang mga talatang nananawagan sa mga tao upang

maniwala, patnubayan, pagdarasal, kabanalan at iba pang katulad

niyan, at ang Allah, walang duda, gusto Niya sa mga tao ang

gumawa ng mga ganitong bagay.  Ang sabi Niya: “…upang

maniwala sila sa pakikipagtagpo sa kanilang Panginoon.”  

(6:154)

     “…upang mabalaan ninyo ang isang lipi na wala pang

pumupuntang Tagapagbabala bago kayo, upang sila ay

mapatnubayan.”  (32:3)

     “…at nang mabalaan nila ang kanilang lipi pagbabalik nila

sa kanila, upang makapag-ingat sila laban sa kasamaan.”

(9:122)

      “…pagkaraan ay pinaghirap at pinag-away Namin sila

upang sila ay magpakumbaba.”  (6:42)

     “Sa gayon nililinaw ng Allah sa sangkatauhan ang Kanyang

mga utos upang sila ay maligtas sa kasalanan.”  (2:187)

     Mayroong pitumpu‟t-siyam na mga talata ang nagpapahayag ng

ganyang kahulugan.

Ang Ikalimang Uri:

     May ilang mga talata na nagpapamalas na ang gantimpala ng

Allah at kaparusahan ay kabayaran sa kung ano ang nakamit ng tao

bunsod ng kanilang mga ginagawa. Ang sabi ng Allah,  “…doon, 14

ang bawat kaluluwa ay babayaran nang buo ng kinita nito; at

sila ay hindi pagkakasalahan.” (2:281) (3:161)

     “…upang ang bawat kaluluwa ay magantihan sa ginawa nito;

at sila ay hindi pagkakasalahan.” (45:22)

     “Ang bawat kaluluwa ay nakapangako sa nauukol dito.”

(74:38)

      “At sino mang gumawa ng kasalanan ay nagkasala lamang

sa kanyang sariling kaluluwa.” (4:111)

     “At iyon ang pabuya sa kanila – Impiyerno; sapagkat sila ay

di sumampalataya at ginawang biro ang Aking mga palatandaan

at ang Aking mga Sugo.” (18:106)

     “At para sa mga di-sumasampalataya sa kanilang Panginoon,

nakalaan ang parusa ng Impiyerno, at iyon ay isang masamang

hantungan.” (67:6)

     “Ngunit iyong mga natatakaot sa kanilang Panginoon ay

magkakaroon ng mga hardin na dinadaluyan ng mga batis.”

(3:198)

     “Ang pabuya nila ay nasa kanilang Panginoon – Mga Hardin

ng Walang Hanggang, na dinadaluyan ng mga batis.” (98:8)

     Marami pang ibang mga talata na may gayong kahulugan sa

Banal na Koran.

Ang Ikaanim na Uri:

     May mga talata na pinupuna at pinagsabihan ang mga walang

pananampalataya at mga marurumi ang budhi, at ito ay hindi tama

maliban kung magkakaroon sila ng kalayaan sa pagpili ng kanilang

mga ginagawa. Ang sabi ng Allah, “Paano kayo di maniniwala sa 15

Allah? Noong kayo ay walang buhay, Siya ang nagbigay sa inyo

ng buhay.” (2:28)

     “Paano kayo di sasampalataya, gayong ipinamalas sa inyo

ang mga Palatandaan ng Allah, at kapiling ninyo ang Kanyang

Sugo?” (3:101)

     “Kung gayon, kung kayo ay di sumasampalataya, paano

ninyo mapangangalagaan ang inyong mga sarili laban sa

pagsapit ng Araw na mamumuti ang buhok ng mga bata?”

(73:17) 

     “Bakit itinatanggi ninyo ang mga Palatandaan ng Allah,

gayong ang Allah ang Saksi sa mga ginagawa  ninyo?” (3:98)

.      “Maniniwala ba sila kung ganoon sa kasinungalingan at

itatatwa ang pagtatangi ng Allah” (29:67)

     “Hindi ba inilahad sa inyo  ang Aking mga palatandaan, at

itinuring ninyo ang mga iyon na  mga  kasinungalingan?”  (23:

105)

Ang Ikapitong Uri:

     May ilang mga talatang nagsasaad na sarili mismo ng mga tao

ang may kapanagutan sa pagka-walang pananampalataya at may

pananampalataya, pagkamasunurin at pagkasuwail. Ang sabi ng

Allah,

     “At sinabi ni Moses, “kung kayo ay di sumasampalataya,

kayo at ang lahat ng nasa lupa, wala kayong magagawang

pinsala sa Allah; tunay ngang ang Allah ay Nagsasarili, Kapuripuri.”” (14:8)

     “At sino mang tumanggi sa mga Palatandaan ng Allah, tiyak,

ang Allah ay mabilis magparusa.” (3:19)16

     “Ituturing ba Namin ang mga sumasampalataya at

gumagawa ng mabuti na tulad ng mga gumagawa ng masama sa

lupa?” (38:28)

     “At sino mang sumunod sa Allah at sa Sugo Niya, at

natatakot sa Allah, at itinuturing Siya na kalasag na

pananggalang, sila ang magtatagumpay.” (24:52)

      “Ang dahilan ay sumuway sila at lumabag.”  (5:78)

     Binabanggit  namin ang mga talatang ito bilang mga halimbawa

lamang. Yaong mga talata na nagtakda ng mga paggalaw ng mga

alipin ay tunay na napakarami kaysa sa mga ito.

Ang Ikawalong Uri:

     May mga talata na nagsasaad na binigyan ng Allah ang mga tao

ng karapatang pumili sa pagitan ng may pananampalataya at

walang pananampalataya, pagkamasunurin at pagkasuwail. Ang

sabi ng Allah:

     “Sa gayon ay hayaang sumampalataya ang may nais, at

hayaang di-sumampalataya ang may nais.” (18:29)

Ang Ikasiyam na Uri:

     May mga talata na naghihikayat upang gumawa ng kabutihan

bago pa dumaan ang pagkakataon. Ang sabi ng Allah,  “At

humingi agad ng patawad sa inyong Panginoon” (3:133)

Ang Ikasampung Uri:

    

May mga talata na nagsasaad na kailangan ng mga tao ang

humingi ng tulong mula sa Allah. Ang sabi ng Allah,  “Ikaw 17

lamang ang sinasamba namin at Ikaw lamang ang hinihingan

namin ng tulong.” (1:5)

     Ang ibig sabihin nito, ang tao ay tagapagganap ng kanyang mga

paggalaw at ang Allah ay ang tumutulong sa kanya sa mga 

pinaggagawa niyang mga kabutihan.

Ang Ikalabing-isang Uri:

     May ilang mga talata na isinama ang paghingi ng kapatawaran

sa Allah. Ang sabi ng Allah,  ―Panginoon namin, kami ay

nagkasala at kung kami ay hindi Mo patatawarin at hindi

kahahabagan, kami ay tiyak na mapapariwara.” (7:23)

Ang Ikalabindalawang Uri:

     May nakasaad sa ilang mga talata na ang pangungumpisal ng

mga walang pananampalataya sa Araw ng Muling-pagkabuhay ay

nagpamalas ng kanilang mismong sarili ang may kapanagutan sa

kanilang walang pananampalataya at pagkasuwail, Ang sabi ng

Allah,  “Sasabihin nila, „kami ay hindi kabilang sa mga

naghandog ng Pagdarasal, ni hindi namin pinakain ang

mahihirap, at nagpasasa kami sa walang saysay na pakikipagusap sa mga nagpapasasa roon.‟” (74:43-45)

Ang Ikalabingtatlong Uri:

     May ilang mga talata na nagpakita na ang mga di- naniniwala sa

Araw ng Muling-pagkabuhay, ay naghangad na sana ay maaari pa

silang bumalik sa buhay sa mundo upang magpakabanal. Ang sabi

ng Allah, “Panginoon ko, ibalik Mo ako nang makagawa ako ng

mabuti sa buhay na iniwan ko.”  (23:99-100)

MGA TALATA NA PINABULAANAN ANG MALAYANG

NAIS18

     Ilang mga talata ay naghahandog sa Allah ang kataas-taasan ng

kagagawang patnubay. Mayroong pitumpu‟t walong mga talata na

katulad niyon. Ang sabi ng Allah, “Sila ang mga pinapatnubayan

ng Allah nang tama, kaya sundin ang kanilang mga patnubay.”

(6:90)

     Ang gayong mga talata ay nagpamalas na ang pinagmulan ng

patnubay ay Allah, pagpupuri sa Kanya, ngunit mayroon sa iilan

ang nagpapahiwatig na ang tao ay may kalayaang pumili kabilang

na ang kanyang patnubay. Ang sabi ng Allah,  ―Sa gayon ay

hayaang sumampalataya ang may nais, at hayaang disumampalataya ang may nais.” (18:29)

     “Iyong mga di-sumasampalataya ay magbabata ng mga

bunga ng kanilang di pananampalataya; at iyong mga

gumagawa ng mabuti ay naghahanda ng mabuti para sa

kanilang sariling mga kaluluwa.” (30:44)

     Ang ibig sabihin ng ang Allah ang siyang pinagmulan ng

patnubay, Siya ang nagbigay sa tao ng kakayahan ng pagdama,

ginawang madali ang daan ng patnubay at kaalaman para sa kanya,

at pangalagaan siya laban sa mga panlilinlang ng mga shaytan na

nagmula sa jinn at sangkatauhan. Kung hindi lang gawa nito, ang

tao ay magiging walang pananampalataya at suwail. Samakatuwid,

ang Allah ang pinakamahalaga sa mga gawaing mabuti ng tao

kaysa sa mismong sarili ng tao.

     Ang pagkalihis ng tao ay nagmula sa negatibong paggamit ng

kanyang malayang nais. Kahit pa sa mga panlilinlang ng shaytan at

ng mga maraming bagay pa, naroon pa rin sa kanya ang malayang

nais o kagustuhan. Binigyan siya ng Allah ng kakayahang

maniwala at di-maniwala at ng kakayahang mangdama, at ginawa

sa kanya ang mga palatandaan at katibayan ng patnubay at ng

Banal na Kaisahan sa kanyang pagpapasiya at ito ay ginawang

malinaw ng sa gayon ay makita niya ito. Kung gayon, ang Allah,

ay hindi naging sanhi ng pagkaligaw ng tao. Siya , ang Kataas-19

taasan, ang may di-makayanang lakas na higit pa sa Kanyang

alipin. Ang sabi ng Allah,  ―Kung Kanyang nanaisin,

mapatnubayan Niya ang lahat ng sangkatauhan.”  Kayang pilitin

ng Allah ang Sangkatauhan upang tanggapin ang patnubay sa

kagustuhan nila o di nila kagustuhan, ngunit ng dahil sa ginawa na

Niya ang daan at ng mga bagay ng patnubay na napakadali, at

ginawang malaya ang tao upang pumili sa pagitan ng patnubay at

paglihis, nabigyan Niya ang tao ng malaking tulong. Kung kanya

bang pipiliin ang kalihisan at tanggihan ang patnubay, kaya

manindigan siya bilang isang nasasakdal.

     Ang halimbawa ng nabanggit sa itaas na kaisipan ay

kahalintulad ng isang tao na nagbigay ng konting salapi sa isang

mahirap na tao upang ipambili ng tinapay, ngunit, sa halip, ito ay

ipinambili niya ng lason, ininom niya ito at kinitil ang kanyang

sariling buhay. Ang tagabigay ay hindi dapat sisihin, dahil

binigyan niya ng tulong ang tao na iyon, ng sa gayon, gastahin niya

ang salapi para sa kanyang kabutihan at hindi para sa kanyang

kapariwaraan.

     Nagpabatid ang ilang mga talata ng Koran na walang

nagtataglay ng lakas at kakayahan maliban sa Allah, pagpupuri sa

Kanya.  Ang sabi Niya, “Walang ibang kapangyarihan kundi sa

Allah,”  (18:39). Wala ng salungat sa pagitan ng lahat ng

kahulugang ito at ng kalayaan ng tao sa pagpili at kakayahan

gumawa kahit ano pa ang naisin niya, dahil sa harap ng Ba nal na

Kapangyarihan at Pagka-Panginoon, siya ay ganap na mahina,

hindi nagkaroon ng kapangyarihan ukol sa mabuti o masama para

sa kanyang sarili. Kahit pa sabihin, ang Allah ang Siyang nagbigay 

ng lakas sa tao at kakayahan, ang mismong lakas ng tao ay

nagpamalas ng kapangyarihan ng Allah, dahil doon naiwaksi ang

di-pagkatugma sa pagitan ng pagtatag ng lakas sa tao at ng

kahulugan ng Kanyang mga pahayag nang sinabi ng Higit na

Kataas-taasan,  “Walang ibang kapangyarihan kundi sa Allah.” 

Napakaraming bilang ng mga talata na nagpapatunay ng kahulugan

nito. Ang sabi ng Allah, “…Sa gayon ay hayaang sumampalataya 20

ang may nais, at hayaang di-sumampalataya ang may nais.”

(18:29)

    “Iyong mga di-sumasampalataya ay magbabata ng mga bunga

ng kanilang di-pananampalataya; at iyong mga gumagawa ng

mabuti ay naghahanda ng mabuti para sa kanilang sariling mga

kaluluwa.” (30:44)

    “…at sinumang kumikilala ng utang na loob ay

nagpapasalamat para sa ikabubuti ng kanyang sariling

kaluluwa; subalit sinumang walang utang na loob, sadyang ang

aking Panginoon ay Makapagsa-sarili, Mapagpala (27:40)

     Ilang mga talata na nagpabatid na ang kabutihan at

kapahamakan ay nasa mga kamay ng Allah lamang. Ang sabi ng

Allah,  “Sabihin, „Ako ay walang kapangyarihang gumawa ng

mabuti  o masama sa aking sarili matangi sa naisin ng Allah.‟”

(7:188)

    “…sa gayon ay hayaang sumampalataya ang may nais, at

hayaang di sumampalataya ang may nais.”(18:29)

   

―…at kung ipinatupad ng inyong Panginoon ang Kanyang

Kalooban, iyon ay hindi nila magagawa.” (6:112)

    “…at kung ipinatupad ng Allah ang Kanyang Kalooban, ito ay

hindi sana nila ginawa.” (6:137)

     Mula sa mga talatang ito, mapapansin natin na binigyan ng

Allah ang tao ng kakayahang maniwala kung ito ay kanyang

nanaisin, o di-maniwala kung ito ay kanyang nanaisin. Kung

gugustuhin ng Allah na hadlangan ang tao mula sa malayang

pagpili na iyon, maipagkaitan Niya ang tao ng kakayahan, at ito ay

gawing walang kakayahang gumawa ng kahit anong gusto niya. Sa

bandang huli, patutunayan natin na ito ay isang konsepto ng Shi‟a

tungkol sa tagapamagitan.21

INTERPRETASYON NG SHI‟A TUNGKOL SA 

PAGKAINTINDI NG TAGAPAMAGITAN

     Sa kabila ng kanilang pagkakaiba- iba,. Ang dalawang grupo ng

mga talata ng Koran na nabanggit sa itaas ay nagpapakita lamang

na ang mga pagkilos ng tao ay may dalawang mga aspeto. Ang

unang aspeto ay patungkol sa mismong sarili ng tao, sa gayon ay

mayroon siyang karapatang pumili at ng hangaring gumawa kahit

ano pa ang mga nais niya. Ito ay maliwanag mula sa napakaraming

mga talata ng Koran na ipinabatid na ang tao ay may katungkulan

sa kanyang mga ginagawa. Ang ibang aspeto ay patungkol sa

Allah. Ang mga talata na inalay ang patnubay at paglihis sa Allah

ay napakarami at maliwanag, ganunpaman, ang paraan na kung

saan mai- ugnay sa isa‟t- isa ang dalawang aspeto na ito, na katulad

ng naitipon mula sa teksto ng Koran, ay hango sa isa sa tatlong

mga kaisipan o mga opinyon.

     Una: Eksistensya ng tao, at ang lahat ng kanyang galaw,

alinman mula sa kanyang katawan o kaluluwa, ay may pinagmulan

– sa Maykapal, Kataas-taasan at Dakilain ang Kanyang

Kapangyarihan. Binigyan Niya ang tao ng kakayahang gumawa ng

mabuti o masama at ang pumili ng mabuti na siyang magdadala sa

kanya sa mataas na kinalalagyan ng Kataas-taasan na ang antas at

hindi basta makakamit ng walang kalayaan sa hangarin.

    

Kaya, kung ang tao ang dahilan ng kanyang mga pinaggagawa,

at Allah ang dahilan ng eksistensya (pagkakaroon) ng tao, kanyang

kakayahan, at kanyang hangaring gumawa o ang hindi gumawa,

ibig sabihin ang Allah ang pinakamalayong dahilan sa mga

pinaggagawa ng tao.22

     Pangalawa: Ang kapangyarihan ng Maylikha ay napaligiran

ang mga kilos at galaw ng tao. Kaya, kung gusto Niyang paiwasin

ang tao mula sa pagpili sa tiyak na gagawin o pagawain siya ng

ibang paraan ay kaya Niya, ang sabi Niya,  “Kung ipinatupad

Niya ang Kanyang Kalooban, tiyak na napatnubaya Niya kayong

lahat.” (6:149).

     Nilikha ng Allah ang tao upang masubukan ang mga ito. Siya

(Dakilain ang Kanyang Kapangyarihan) ay nagsabi, “Na Siya ang

lumikha ng kamatayan at buhay upang kayo ay masubok Niya  –

kung sino sa inyo ang may pinakamabuting gawa.” (67:2).  Kaya

hindi Niya hinahadlangan ang mga ito mula sa pagganap ng

kanilang kagustuhan sa isipan at paniniwala, bagkus, inilagay Niya

ito sa loob ng kanilang hangarin. Ang sabi Niya,  “…sa gayon ay

hayaang sumampalataya ang may nais, at hayaang disumampalataya ang may nais.” (18:29).

     Sa madali‟t salita, ang mga pinaggagawa ng tao ay ka-ugnay sa

Allah sa gayon ay walang ginawang hadlang o pagsalungat sa kung

ano ang gusto ng taong napiling gawin.

     Pangatlo: Ang mga pagnanasa at mga hilig na siyang

maglilihis at upang malinlang ang tao ay mula sa Allah (Dakilain

Siya). Binigyan ng Allah ang tao na gumawa ng kabutihan o

masamang gawain ng sa gayon ay masubukan Niya ito habang

nabubuhay sa mundong ito.

     Dahil ang mga pagnanasa at mga kinahihiligan ay mula sa

Allah, ang mapalihis ay mula sa Allah, kahit pa ang katotohanan

na kaya napaligaw ang tao dahil ito ay kanyang hangarin at sa

kanyang sariling malayang kagustuhan. Ano ang sinabi ng Allah

tungkol sa mga idolo sa kasaysayan ng Propetang Abraham (a) ay

ang magpapatunay dito kahit pa ayaw ng  Allah maligaw ang mga

tao. Ang sabi Niya (Dakilain Siya), “Panginoon ko! Tunay ngang

iniligaw nila ng landas ang marami sa sangkatauhan.”  (14:36).

Ang pagkaligaw ng tao ay kagagawan ng kanilang sarili. Ang mga 23

diyus-diyusan (idolo) ay mga nililok lamang na walang pandama at

wala silang kakayahang iligaw ang mga tao, sapagkat sila ay

walang sariling paghangad (kagustuhan).

    Sa kabuoran, ang kundisyon para sa mga gawain ng tao ay

bahagi ng sapat na dahilan ng kanyang mga ginagawa, na siyang

ring nagmula sa Allah (Dakilain Siya).

     Ang ibang katibayan na nagpapatunay sa konsepto ng Shia ay

tagapamagitan na nasa pagitan ng sapilitan at ng malayang

hangarin na kung saan sinabi ng Allah, “…at nang pumukol ka ay

hindi ikaw ang pumukol (sa kalaban), kundi ang Allah..” (8:17).

     Maliwanag sa talatang ito na ang pagpukol ay iginawad sa

mismong tao dahil ang sabi ng Allah,  ―nang pumukol ka,‖ at sa

mismong pagkakataon sinabi ang kataliwasan dahil nagsabi din

ang Allah, “at hindi ikaw ang pumukol” ito ang tumanggi ng

paggawad ng akto sa tao dahil diyan napatunayan ang konsepto ng

panggitna.